Herstructurering met het oogmerk van verhaalsfrustratie: een onrechtmatige daad

Blog

Feiten

In deze zaak in hoger beroep heeft geïntimeerde in 2015 een dressuurhengst gekocht van Purioso Hoeve B.V. (Purioso) voor een bedrag van € 300.000. Kort na levering constateert een dierenarts dat het paard lijdt aan een neurologische aandoening die het dier ongeschikt maakt voor de sport. Geïntimeerde heeft daarop de koopovereenkomst buitengerechtelijk ontbonden en terugbetaling van de koopsom gevorderd. Het gerechtshof heeft in een eerdere en andere procedure geoordeeld dat het paard niet aan de overeenkomst beantwoordde en dat Purioso gehouden was tot terugbetaling en schadevergoeding. Purioso is daartoe niet overgegaan en heeft uiteindelijk niets betaald aan geïntimeerde.

Geïntimeerde stelt dat kort na het uiten van haar bezwaren over het paard een herstructurering binnen de groep van Purioso heeft plaatsgevonden, met als doel verhaal te frustreren. Purioso heeft in die periode een nieuwe vennootschap opgericht en activa, waaronder paarden, overgedragen aan deze nieuwe vennootschap. De opbrengsten hiervan (lees: de koopsom voor de activa) zijn via dividend uitgekeerd aan een van leden van de groep van Purioso. Uit interne e-mails blijkt dat deze structuur bewust is opgezet om het risico van terugbetaling te beperken en activa buiten de risicosfeer van Purioso te plaatsen.

Geïntimeerde heeft daarop de groepsvennootschappen en de bestuurder daarvan persoonlijk aangesproken op grond van de onrechtmatige daad. De rechtbank heeft de vorderingen toegewezen en geoordeeld dat sprake is van paulianeus handelen en misbruik van rechtspersoonlijkheid. In hoger beroep trachten appellanten deze veroordeling ongedaan te maken, terwijl geïntimeerde haar eis heeft vermeerderd met aanvullende schadeposten.

Oordeel van het hof

Het hof stelt voorop dat een (rechts)persoon met zeggenschap over meerdere vennootschappen misbruik kan maken van het identiteitsverschil tussen die entiteiten, indien vermogen wordt overgeheveld met het doel schuldeisers te benadelen. Een dergelijke constructie kwalificeert als een onrechtmatige daad, waarvoor zowel de zeggenschapsdrager als de betrokken vennootschappen aansprakelijk zijn.

In deze casus heeft de bestuurder via een groepsvennootschap volledige zeggenschap over de groep van Purioso. De herstructurering, bestaande uit de oprichting van een nieuwe vennootschap en de overdracht van activa vanuit Purioso, vond plaats kort nadat geïntimeerde melding maakte van non-conformiteit van het aangekochte paard. Purioso c.s. ontkent het oogmerk van benadeling, maar haar stelling dat de herstructurering reeds lang gepland was, wordt weerlegd. Het vermeende advies van haar accountant blijkt niet te bestaan en de door haar aangedragen aangehaalde e-mail uit 2011 ziet op een andere herstructurering.

De timing van de oprichting van een nieuwe vennootschap – enkele dagen na de klacht van geïntimeerde – en het verzoek tot spoedige oprichting duiden op een doelbewuste poging tot verhaalsfrustratie. Cruciale informatie uit interne communicatie, waaruit dit oogmerk blijkt, is door Purioso c.s. achtergehouden. Zo blijkt uit een e-mail dat de bestuurder van Purioso zich bewust was van het risico op terugbetaling en daarom besloot activa buiten de risicosfeer van Purioso te plaatsen. Het hof merkt op dat Purioso c.s. in strijd met de waarheidsplicht cruciale informatie achterhoudt. Het hof concludeert dan ook dat de herstructurering heeft plaatsgevonden met het oogmerk van benadeling van geïntimeerde. Er is daarmee sprake van onrechtmatig handelen.

Het hof toetst vervolgens of ook sprake is geweest van benadeling. Het hof oordeelt dat daarvan sprake is. Purioso c.s. stelt dat zij reeds verlieslatend was en dat de herstructurering geen invloed had op het verhaalsvermogen. Deze stellingen zijn echter onvoldoende onderbouwd en in strijd met de feitelijke gegevens. Uit het BDO-rapport blijkt dat Purioso zonder herstructurering tussen 2015 en 2017 meer dan € 600.000 winst zou hebben gegenereerd. De overdracht van paarden aan een gelieerde vennootschap leidde tot substantiële doorverkoopopbrengsten, waarvan een marge van € 690.260 werd gerealiseerd op slechts 17 van de 32 paarden. Het rapport waarop Purioso c.s. zich baseert mist objectiviteit en controle, mede omdat de betrokken accountant zelf de herstructurering heeft begeleid.

Het hof concludeert dat de herstructurering doelbewust is ingezet om verhaal door geïntimeerde te frustreren. De activa zijn onttrokken aan Purioso en overgedragen aan gelieerde entiteiten, zonder dat daar een zakelijke rechtvaardiging tegenover stond. Daarmee is sprake van benadeling en onrechtmatig handelen jegens geïntimeerde.

De (aanvullende) schade van geïntimeerde behelst de koopsom van het paard, de stallings- en verzorgingskosten die geïntimeerde heeft gemaakt, de kosten voor de expertrapporten van BDO over de financiële positie van Purioso en de beslagkosten.